Centraal thema: Persoonsgerichte diabeteszorg en preventie:

09.30 uur – Feestelijke opening met dagvoorzitter Bas van de Goor & uitreiking van de NDF Professor lambersprijs: Geloof in eigen kunnen
09.45 uur – De Diabetessamenleving (prof. dr. Maria van den Muijsenbergh)
10.45 uur – TOP-sessies, NDD-Colleges en overige sessies
12.00 uur – TOP-sessies, NDD-Colleges en overige sessies
14.00 uur – TOP-sessies, NDD-Colleges en overige sessies
15.00 uur – TOP-sessies, NDD-Colleges en overige sessies
16.00 uur – En hoe gaat het ondertussen met ons? (prof. dr. Frank Snoek)

Keynotes

De diabetessamenleving

Door: prof. dr. Maria van den Muijsenbergh

We leven in een samenleving waarin in principe iedereen toegang heeft tot hoge kwaliteit van zorg. Maar waarin anderzijds deze zorg grote groepen niet bereikt, de gezondheidsverschillen (per postcode) groot zijn, de gezonde keuze zelden voor de hand ligt, welvaartsziekten schrikbarend toenemen, en de participatie van mensen met een chronische aandoening sterk achterblijft bij het gemiddelde. Elke patiënt die de spreekkamer instapt komt uit die vreemde wereld. En na een kort consult gaat hij daar naar terug. Prof. dr. Maria van den Muijsenbergh gaat in op die puzzel die iedere zorgverlener kent, de wisselwerking tussen de grote wereld en de kleine spreekkamer. Met specifieke aandacht voor chronische stress, als symptoom van onze samenleving én, zoals uit recent onderzoek blijkt, als oorzakelijke factor voor het krijgen van diabetes type 2. Hoe kunnen we met elkaar stappen maken om persoonsgerichte zorg en preventie voor íedereen bereikbaar te maken?

En hoe gaat het ondertussen met ons?

Door: prof. dr. Frank Snoek

Als we het hebben over persoonsgerichte diabeteszorg en preventie dan is de patiënt de focus. Dat is logisch en terecht. Maar bij het jubileum van de onze zorgketen draaien we voor een keer de camera eens 180 graden: hoe gaat het met ons? Prof. dr. Frank Snoek gaat in aanloop naar NDD2020 die vraag onderzoeken. “Onderzoek laat zien dat gezondheid en welbevinden van de professional in hoge mate bepalend zijn voor de kwaliteit van de zorg. Ik wil graag weten hoe het met ons gaat, wat betreft werkdruk, stressklachten, burnout, en dergelijke. Kortom, een actueel beeld van welzijn en vitaliteit van de diabetesprofessional. En ik ben ook nieuwsgierig naar tips: hoe blijf je als persoon en team gemotiveerd, hoe hou je jezelf en elkaar vitaal? Ik nodig iedereen van harte uit om mee te doen aan de enquête die online staat – dan help je mee aan een goed verhaal dat belangrijk is om te vertellen!” Meedoen? Ga naar diabetesfederatie.nl

TOP-sessies

De nieuwe NHG standaard CVRM: hoe pak je dat aan in de dagelijkse praktijk?

Door: NHG diabetes expertgroep DiHAG

De NHG richtlijn cardiovasculair risicomanagement is herzien. Deze multidisciplinaire richtlijn is op een aantal belangrijke punten gewijzigd. Daarnaast is maatwerk van groot belang bij het toepassen van deze richtlijn. Hoe implementeer je deze richtlijn in de dagelijkse praktijk? Hoe schat je risico’s in van een diabetespatiënt en hoe leg je dit uit in de spreekkamer? Hoe informeer je en begeleid je een patiënt bij keuzes voor een behandeling? Hoe stellen we de diagnose hypertensie? Wanneer doen we aanvullende diagnostiek? Wat doet leefstijl en wanneer starten we wel of geen medicamenteuze therapie. Is er in de nabije toekomst een plek voor de nieuwe diabetesmiddelen in de huisartsenpraktijk? Op al deze interessante vragen gaan we dieper in tijdens deze sessie. Deze sessie is multidisciplinair, dat wil zeggen dat alle zorgverleners aanwezig op de NDD van harte welkom zijn! Kaderhuisartsen Diana Rietdijk, Bertien Hart en Janneke Spitsbaard-Velmans zullen samen met internisten (vasculair-geneeskundigen) Jan Westerink en Wilko Spiering, deze sessie praktisch insteken en interactief met de zaal dieper op deze onderwerpen ingaan.

Closing the loop

Door: Diabetes Fonds

Wat zou jij als zorgprofessional antwoorden als een looper je vraagt om te helpen? Closing the loop is op dit moment al technisch mogelijk. We hebben het dan over een kunstalvleesklier op basis van enkel insuline. Dus een gesloten loop, door het onderling verbinden van drie interoperabele componenten: een insulinepomp, een glucosesensor en een besturingsapp. Officieel gekeurde systemen zijn nog erg beperkt beschikbaar waardoor steeds meer patiënten (momenteel ongeveer 100 in Nederland) zelf aan de slag gaan. We hebben het dan over Do-It-Yourself (DIY) Looping.
In deze TOP-sessie gaan we op zoek naar de knelpunten en behoeften bij zorgverleners. De vraag die hierbij centraal staat is: Als jouw patiënt tegenover je staat en vraagt of je wilt helpen bij DIY Looping, wat antwoord je dan?

Dit doen we door deze vraag vanuit vier verschillende perspectieven te belichten:

• Technologie en gebruiker: wat is het en wat zijn de voordelen?
• Zorgpraktijk: wat zijn jouw afwegingen als zorgverlener?
• Regelgeving: wat zijn de risico’s?
• Community en industrie: waar gaat het naartoe?

Met medewerking van experts uit alle hoeken van de diabeteszorg: artsen, verpleegkundigen, producenten, regelgevers en natuurlijk patiënten.

Vaste voet aan de grond

Door: NVvP, NVvDP en ProVoet

Nederland kent inmiddels enkele jaren basisverzekerde preventieve diabetische voetzorg voor alle mensen met een verhoogd risico op voetproblemen. De concrete doelen zijn een afname in het aantal ulcera en het aantal amputaties. Het overstijgende doel is een toename in de kwaliteit van leven voor mensen met diabetes mellitus. Deze TOP-sessie gaat dieper in op de huidige organisatie van de diabetische voet- en wondzorg in Nederland en hoe deze bijdraagt aan het behalen van deze doelen. Aan de hand van de richtlijn diabetische voet 2017 en de Zorgmodule Preventie Diabetische Voetulcera 2019 wordt stilgestaan bij het belang van vroegdiagnostiek en regionale samenwerkingsafspraken tussen de eerste en tweede lijn. Na deze sessie bent u weer volledig op de hoogte van de stand van zaken binnen de diabetische voetzorg en worden u handvatten aangereikt om dit in de praktijk toe te passen.

NDD-colleges

Voorbij de cholesterol/HDL ratio: wat moet je nu echt weten over cholesterol, triglyderiden en statines?

Spreker: dr. Jan Westerink

In de praktijk is het nog niet zo makkelijk om goed te begrijpen wat een lipiden-panel nu eigenlijk aan informatie bevat. Voor je het weet kijk je alleen nog maar naar de cholesterol/HDL ratio en zucht je alleen mee over strengere LDL cholesterol doelen in richtlijnen. Maar wat staat er nu eigenlijk voor informatie in dat lipiden-panel? In een collegevorm nemen we nog een keer door hoe lipiden geregeld zijn.

Door het gebruik van casus leren we hoe je mensen herkent die te veel alcohol drinken, hoe het lipiden- panel er uit ziet bij iemand die diabetes heeft of het gaat krijgen en wat het effect is van roken en de pil.
Eindelijk komt er enig houvast over wat nu eigenlijk “normaal” is en wanneer je toch eens moet verwijzen. En wat moet je nu eigenlijk met hele hoge triglyceriden?

Ook bespreken we welke onderdelen van het panel goed te behandelen zijn met leefstijlverandering (beweging, voeding) en welke veel minder goed of bijna niet. In dat geval zal medicatie onderdeel van de aanpak moeten zijn.

Tot slot nemen we nog door wat wij kunnen doen om statine-intolerantie en daardoor het gebruik van anti- PCSK9 te verminderen.

GLP-1 en SGLT-2 integratie in de dagelijkse praktijk!

Sprekers: Wilma Schouwstra & Syska Walgemoet

Wat is GLP-1 en SGLT-2 en wanneer zet je deze middelen in of juist niet? Wat is de plaats bij de overige orale diabetesmedicatie en insuline?

In dit college leggen wij uit hoe deze medicatie werkt, hoe de profielen werken, wat de bijwerkingen zijn, hoe je deze medicatie opstart en titreert en wat het belang is van een dieetadvies op maat. Een multidisciplinaire aanpak én de motivatie van de patiënt zijn onontbeerlijk om een effectief gewichtsverlies en een daling van het HbA1c te behalen.

Doelmatig gebruik van (Biosimilar) insulines in de 1e lijn

Spreker: dr. Anton Franken

In dit college wordt ingegaan op welke kort- en langwerkende insulines beschikbaar zijn voor gebruik in de 1e lijn. Naast achtergrondinformatie over hoe ze werken, indicaties voor gebruik en bijwerkingen, komt doelmatig gebruik van langwerkende insulines ter sprake.

De NHG-Standaard DM type 2 (2018) geeft bij patiënten die starten met (middel)langwerkende insuline de voorkeur aan NPH-insuline. Huisartsen schrijven echter relatief vaak langwerkende insuline (glargine) voor bij nieuwe gebruikers. Waarom doen ze dat? Hoe staat het met toepassing van de nieuwe langwerkende insulines (glargine 300, insuline detemir en insuline degludec) in de 1e lijn? Wat is de toegevoegde waarde?
Uiteraard wordt ook ingegaan op de rol van biosimilar insuline.

Wát meten we eigenlijk?

Spreker: dr. Pauline Verschuure

Bij het managen van diabetes is meten en het bijhouden van meetgegevens essentieel voor een goede controle en zelfmanagement. De vraag is dan wel: wát meet je nu eigenlijk bij al die metingen? HbA1c, welke stoffen tellen mee? Wat is nodig om te meten? Wat zijn antistoffen? Kortom, dit collega gaat over ‘de waarheid’ achter waardes.

Zorg op maat

Themalijn met 8 sessies: over specifieke doelgroepen en gezondheidsissues.

Sprekers: Mariëlle Schoenmaker & Claudia van Dalen

Kinderen in hun kracht door hen zelf te laten vertellen en ontdekken hoe ze de diabe­tes kunnen integreren in hun dagelijks leven. De sprekers weten uit eigen ervaring dat de inzet van specialistische verpleegkundige zorg in combinatie met medisch pedago­gische begeleiding/coaching binnen gezinnen werkt om het kind achter de chronische ziekte te bereiken. Met hun aanpak spelen ze in op deze behoefte door in de thuis­situatie deze specifieke zorgverlening te bieden, in samenwerking en afstemming met het kind en de ouders, de behandelend kinderarts en kinderdiabetesverpleegkundige en zo nodig met andere professionals.

Spreker: Eland

DM Type 2 komt veel vaker voor bij ouderen, maar ook steeds meer kinderen worden gediagnosticeerd. Om deze kinderen optimaal te behandelen is het van belang om te weten welke van de reguliere behandelmogelijkheden kunnen worden toegepast bij kinderen. Belangrijke vragen die aan bod komen: Welke middelen zijn verstandig? En: zijn alle middelen veilig bij kinderen?

Sprekers: Ilse Herfst & Yvonne Jongenburger

Het aantal ouderen in Nederland neemt toe. Onder andere door vergrijzing en een hogere levensverwachting. Het percentage ouderen ouder dan 70 jaar met DM type 2 bedraagt op dit moment 22%. En dit aantal neemt toe. Steeds meer ouderen wonen alleen en hebben beperkingen in hun gezondheid of in hun functioneren. Ze zijn kwetsbaar. Voor ons als hulp¬verleners zal de zorg voor deze ouderen in de komende jaren een steeds grotere uitdaging worden. Want hoe herken je wie kwetsbaar is of bijna kwetsbaar? Welke interventies zet je in? En is kwetsbaarheid te keren? De verdiepende module Zorg op maat voor ouderen met diabetes wil daarin een handreiking bieden.

Spreker: dr. Dan cohen

Diabetes bij psychiatrische patiënten en psychiatrie bij diabetespatiënten. Diabetes komt bij mensen met EPA, een ernstig psychiatrische aandoening zoals schizofre¬nie en manische-depressie, gemiddeld 15 jaar eerder voor dan in de algemene bevolking. Diabetes screening dient hier rekening mee te houden. Daarnaast vereist EPA een andere attitude van de hulpverlener: zorg-initiërend i.p.v. wachten op de medische hulpzoekende patiënt. Welke tips helpen om hen optimaal te ondersteunen? En welke bijwerkingen van andere medicatie op dit vlak mogen worden verwacht? Deze sessie leidt tot verbetering van de omgang en verdieping in inzicht bij deze complexe groep patiënten.

Spreker: Alice Tekelenburg

Een diëtiste en een verloskundige vertellen het verhaal van hun jarenlange succesvolle samenwerking in de begeleiding van diabetes gravidarum in de eerste lijn. Belangrijk in de ontwikkelde aanpak zijn frequente bloedglucosedagcurves in combinatie met voedingsaanpassingen onder begeleiding van een diëtist.

Sprekers: Anne-Margreeth Krijger, Suzan Wopereis &Susanne Berbée

In 2019 heeft de pilot ‘diabetypering en leefstijl als medicijn’ in de eerste lijns zorg¬praktijk in Leiden in samenwerking met TNO plaatsgevonden. Op basis van de mate van insulineresistentie en bètacelfunctie is hierbij onderscheid gemaakt in diabetes subtypes, waarna een gepersonaliseerde leefstijlinterventie gestart is. De uitkomsten van deze pilot leiden tot praktische handvatten!

Sprekers: Aleksandrina Skvortsova & Judy Veldhuijzen

Bij de Universiteit Leiden loopt een onderzoek naar gender-en sekseverschillen bij diabetes. De resultaten worden in maart 2020 verwacht en worden gepresenteerd tijdens deze sessie. Thema’s die aan bod zullen komen zijn o.a. de verschillende le¬vensfasen, complicaties, het dagelijks leven, psychosociale effecten en mortaliteit.

In de wijk Achts Barrier wordt gezocht naar mogelijkheden om zorg en welzijn beter in te richten en de Eindhovense wijk nog vitaler te maken. Het beter inrichten van zorg en het gebruik van lokale netwerken ondersteunt persoonsgerichte zorg en preventie. Op welke manier zorgverleners voordeel hebben bij dit initiatief wordt besproken tijdens deze sessie.

Leefstijl op maat

Themalijn met 5 sessies: o.a. over paramedici en ‘het andere gesprek’

Sprekers: Elise Kuipers en Marjolein van Driel

De stand van zaken rondom de GLI en de GLI in de praktijk: Beweegkuur, Slimmer en COOL. Hoe pak je het aan vanuit een zorggroep? Hoe ziet de multidisciplinaire sa­menwerking eruit? Wat is kwaliteit? U wordt meegenomen door 2 leefstijlcoaches in het proces van de GLI in Amsterdam: meerdere zorggroepen, hoe moet dat? Contract zorggroep met zorgverzekering en declaraties, hoe zit dat? Meerdere programma’s en GLI-aanbieders, hoe bewaak je kwaliteit?

Sprekers: Mariëlle van Veen

Eten is niet iets wat je alleen doet om energie en voedingsstoffen binnen te krijgen. Er zijn vele redenen om te eten of om niet te eten. Iedereen maakt hier zijn eigen keuzes in. Soms met zijn verstand, maar vaak ook met zijn gevoel of zelfs onbewust. Dit geldt ook voor de keuzes met betrekking tot zelfmanagement bij mensen met diabetes. Dat maakt dat je als diëtist, diabetesverpleegkundige, praktijkondersteuner of arts reke­ning moet houden met de keuzes die iemand maakt. Dat betekent persoonsgerichte advisering en begeleiding. Maatwerk dus. Maatwerk wordt wel gedefinieerd als iets leveren dat volledig aan de wens van de klant voldoet. Aan de hand van casuïstiek zal persoonsgerichte (voedings-) advisering besproken worden.

Spreker: Miriam Stuij

De resultaten van het onderzoek naar ‘Sport en bewegen in tijden van diabetes’ zijn in een pilot bij zorggroep ROHA in de praktijk getest. Daarbij staat het opstellen van zogenaamde ‘Beweeg-CV’s’ centraal. Om inzicht te krijgen in de opvatting en bete¬kenis van bewegen voor de patiënt, is het van belang om een open en oordeelloos gesprek te hebben. Zich bewust zijn van zijn eigen beweegverhaal is daarvoor voor de zorgverlener een heel goed uitgangspunt. Tijdens de sessie wordt niet alleen de achtergrond met u gedeeld, maar wordt ook praktisch geoefend met het invullen van een Beweeg-CV.

Spreker: prof. dr. Maria van den Muijsenbergh

Chronische stress is slecht voor de gezondheid. We weten nu ook dat het een oorza¬kelijke factor is voor het krijgen van diabetes type 2. Vervolgens is het een ondermij¬nende factor voor zelfzorg en self efficacy. Chronischre stress komt veel voor bij men¬sen met beperkte taal-en gezondheidsvaardigheden. Hoe kun je het als zorgverlener herkennen en bespreekbaar maken? En hoe kun je met de patiënt samenwerken aan geloof in eigen kunnen? Vooral ook bij patiënten uit moeilijk bereikbare groepen.

Sprekers: Goos Laverman & Miram Vollenbroek Hutten

In deze sessie staat de inzet van innovatieve technologie voor de ondersteuning van de diabeteszorg centraal. We geven de toehoorder inzicht in de technologieën die er zijn en hoe deze de patiënt en zorgverlener kunnen ondersteunen. We presenteren regionale proeftuinen, wat zijn proeftuinen, hoe ontstaan die en hoe helpen die bij het versnellen van innovaties. We geven aan de hand van voorbeelden uit de praktijk zoals de diameter (beste diabetes idee 2017) concrete handvatten om met technologi¬sche innovaties aan de slag te gaan.

Meer dan diabetes

Themalijn met 4 sessies: relevante voorbeelden van multidisciplinaire samenwerking

Sprekers: Rosaline Mentink & Teri Brouwer

Een hele praktische sessie waarin een kinderarts en een internist samen een aantal case reports bespreken. Op die manier worden verschillende geassocieerde auto-immuunaandoeningen vanuit twee gezichtspunten toegelicht.

Sprekers: Lian Stoeldraaijers & Jaap Kroon

Mensen met diabetes mellitus (DM) en perifeer arterieel vaatlijden (PAV) hebben vaak geen of atypische klachten. Dit hangt samen met de frequent aanwezige neuropathie en de lokalisatie van het vaatlijden, die bij DM vooral de vaten van het onderbeen betreft. Diagnostiek is lastig: wat is de waarde van de aan-of afwezigheid van peri¬fere pulsaties? Wanneer is een enkel-armindex of een teendrukmeting aangewezen? Welke beperkingen hebben deze onderzoeken? In een interactieve setting zullen deze items tijdens een workshop aan de orde komen.

Een prachtig resultaat: de patiënt is van zijn medicijnen af. Maar hij is niet genezen en hij heeft wel een DM2-geschiedenis. De kans op complicaties is nog aanwezig, dus hoe doen we het nu verder met controles? Hoe lever je zorg op maat? Die inspeelt op de positieve ontwikkeling, medicatie voorkomt en alert blijft op complicaties.
Spreker: Angela de Rooij

Educatie over voetproblemen kan bijdragen aan de reductie van het aantal ulcera en amputaties als mensen het advies of de gegeven adviezen opvolgen. Hierin ligt een belangrijke rol voor alle betrokken zorgverleners. Binnen deze sessie wordt dieper ingegaan op het ‘hoe’ van voetzorgeducatie. Hoe krijgen we informatie op de juiste manier overgedragen aan mensen met diabetes mellitus? Hoe gaan we om met be¬perkte zelfzorgcapaciteit en kunnen we de educatie nog beter afstemmen op het cog¬nitieve vermogen? Overall wordt binnen deze sessie aandacht besteed aan het geven van educatie vanuit dezelfde uitgangspunten onder alle betrokken zorgverleners om gezamenlijk de therapietrouwheid te verbeteren.